01 nov 2018

Longread: "Meer groen in de stad is broodnodig"

De bomen in Brussel zijn een kostbaar goed. Helaas staat het bomenbestand onder druk wegens een versnipperd beleid. En is er een groot tekort aan groene ruimtes in de stad. Daarom dienen Arnaud Pinxteren (Ecolo) en Annemie Maes (Groen) een voorstel van resolutie in om de vergroening van de Brusselse gemeentes te ondersteunen.

De meerwaarde van bomen in de stad

De bomen in het gewest zijn zeer kostbaar. Bomen in de stad hebben heel wat voordelen. 

  • Bomen zijn goed voor het waterbeheer en de overstromingspreventie, aangezien bomen 10 tot 200 liter water per dag verbruiken en soms zware overheidsinvesteringen in riolen en betonnen stormbekkens kunnen voorkomen.
  • Bomen zijn nodig in de strijd tegen de luchtverontreiniging, aangezien bomen en struiken de lucht filteren door een deel van de vervuilende stoffen vast te houden, waardoor de concentraties stikstofdioxide op grondniveau met 40% en de concentraties fijnstof met 60% afnemen;
  • Bomen zorgen voor verkoeling door de omgevingstemperatuur in de stad te verlagen;
  • Bomen werken aan behoud van de biodiversiteit door het bieden van nest- en bloeimogelijkheden op verschillende momenten. Hierdoor kunnen bijen hun werk doen.

Groot draagvlak bij burgers

Burgers zijn erg bezig met de bomen in de stad. Het thema leeft. Zo helpen heel wat burgers mee aan het initiatief Wood Wide Web, een interactieve website waarmee bomen in kaart kunnen worden gebracht. Ook zijn het vaak burgers die aan de alarmbel trekken bij een bomenkap, denk maar aan de kap zonder vergunning in het Vellemolenbos in Sint-Lambrechts-Woluwe.

Bomenkap: een probleem van versnipperd beleid

Ondanks de essentiële bijdrage van bomen aan de levenskwaliteit in Brussel, worden er elk jaar veel gekapt. Op drie jaar tijd zijn er maar liefst 20.000 bomen gekapt in het Brussels Gewest. Dat blijkt uit antwoorden op verschillende parlementaire vragen die Annemie Maes stelde. 

De redenen die worden aangevoerd om de kap te rechtvaardigen, zijn de veiligheid en de gezondheidstoestand van de betrokken bomen. Kortom, "ze staan in de weg" of "ze zijn gevaarlijk" en zo worden "vervelende" bomen het slachtoffer van de heraanleg van wegen en de stadsontwikkeling. 

Het probleem is dat de bevoegdheden op dit gebied versnipperd zijn over Brussel Mobiliteit, dat de wegen en het groen ernaast beheert, Leefmilieu Brussel, dat de groene en openbare ruimten beheert, en de lokale overheden, die in heel wat gevallen verantwoordelijk zijn.  

Tekort aan groene ruimtes in Brussel

Samen met het versnipperd bomenbeheer, is er in Brussel een groot tekort aan groene ruimtes (zie kaart Natuurplan). 

De bestaande groene ruimtes zijn in Brussel ongelijk verdeeld. Het centrum en de eerste kroon hebben een groot tekort aan groene ruimtes, in combinatie met een hoge bevolkingsdichtheid. 

Bovendien voelen de Brusselaars die situatie zeer goed aan. De onderstaande kaart toont duidelijk aan dat inwoners van het centrum en de eerste gordel zeer ontevreden of zelfs misnoegd zijn over het gebrek aan groene ruimtes in hun wijken. 

Groene ruimtes verkoelen de stad 

Vorige zomer leed Brussel onder een grote hittegolf. Volgens het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) zullen extreem warme periodes de komende jaren steeds vaker voorkomen, als gevolg van de klimaatverandering. 

"Het is niet voldoende om enkel parken aan de rand aan te leggen. Om het hitte-eilandeneffect te vermijden, is het nodig om groene ruimtes in het hart van de stad te voorzien."

Hittegolven zijn nog moeilijker te verdragen in de steden of in hun centrum, waar de warmte zich meer ophoopt dan in landelijke omgevingen. Dit fenomeen heet het hitte-eilandeffect of urban heat island effect (UHI).  

Het hitte-eilandeneffect verhindert dat de stad afkoelt tijdens de nacht, ondanks een daling van de temperaturen. Bovendien verhinderen de warmtepieken, in combinatie met het gebrek aan wind, de verspreiding van de vervuilende stoffen, zodat de luchtkwaliteit verslechtert.  

Groene ruimtes hebben een verkoelend effect: de temperatuur onder de bomen is lager door de schaduwvorming en groene ruimtes absorberen minder zonlicht dan bijvoorbeeld asfalt. 

Nood aan een geïntegreerd actieplan 

Arnaud Pinxteren (Ecolo) en Annemie Maes (Groen) dienen dan ook een voorstel van resolutie in om de vergroening van de Brusselse gemeentes te ondersteunen. Immers, de lokale besturen en burgers hebben een sleutelpositie om hun gemeente te vergroenen. 

Wat staat er in het voorstel van resolutie? 

De gewestregering heeft een belangrijke rol als facilitator. Het is aan de gewestregering om de lokale besturen te ondersteunen in de creatie van nieuwe groene ruimtes evenals het versterken van bestaande groene ruimtes in de gemeente. 

Annemie Maes: "Brusselaars willen meer groen in de stad. Het is nu aan het gewest om de gemeentes te ondersteunen in het creëren van nieuwe groene ruimtes."

De gewestregering kan de gemeentes ondersteunen onder meer in het zoeken van geschikte gemeenteterreinen; het sluiten van overeenkomsten met privé-eigenaren om de nodige terreinen en de stedenbouwkundige heromschrijving te regelen; het sluiten van overeenkomsten van het type "adopteer een groene ruimte" onder de vorm van de vergroeningsvergunning, om kleine ruimtes te laten onderhouden door burgers en het oprichten van collectieve moestuinen en fruitboomgaarden. 

Ten tweede heeft de gewestregering een rol als financierder. Ecolo en Groen vragen dan ook om te zorgen voor een impulskrediet om de investeringen van de gemeenten (zoals aankoop van gronden) te subsidiëren. 

Tot slot heeft de gewestregering een rol als coördinator. Er is nood aan een gewestelijke visie over ons bomenerfgoed en over de groene ruimtes. Ook is het nodig om alle gegevens over de bomen in Brussel te centraliseren en te harmoniseren. Ecolo en Groen vragen dan ook om een regionale monitoring over het bomenerfgoed en over de groene ruimtes in Brussel. 

Reacties

Please check your e-mail for a link to activate your account.