14 jan 2019

Een terugblik op de klimaattop

Senator en Groen parlementslid Annemie Maes ging naar de klimaattop in Katowice. Wat is er precies beslist op de klimaattop? En is het genoeg? Lees de analyse van Annemie. 

Het slotakkoord is niet ambitieus genoeg 

Polen speelt een zwakke rol als voorzitter van deze klimaattop. Ze staat op de rem bij ambitieus klimaatbeleid. Zo stellen ze steenkool voor als "groene" energie. Polen is dan ook de winnaar van de Fossil of the Dayeen titel uitgereikt door de Europese NGO Climate Action Network (CAN). 

Ook doen de grote landen niet mee met de klimaattop of werken ze de top tegen: zoals de VS, Brazilië, maar ook Rusland en Saoedi-Arabië. China is de grote afwezige. 

Het algemene niveau van ambitie is bijzonder laag. Beslissingen worden uitgesteld. Zo deden groepen landen en ngo’s de hele week verwoede pogingen om de IPCC-waarschuwing zo krachtig mogelijk in de slottekst opgenomen te krijgen, maar vier grote olielanden (Verenigde Staten, Rusland, Saoedi-Arabië en Koeweit) blokkeerden dit. Dat leidde uiteindelijk tot een compromis: een obligate vermelding van het rapport en de noodzaak klimaatplannen verder op te schroeven, met de afspraak dat de landen die plannen september 2019 gaan indienen op een extra VN-klimaattop in New York.

Wat staat er dan in het slotakkoord?

Het akkoord neemt enkel nota van de Talanoa Dialoog en nodigt de landen uit om het "in overweging te nemen" bij het maken van hun nationale doelstellingen (i.e. Nationally Determined Contributions, NDC). 

Met andere woorden het slotakkoord maakt geen vermelding van het IPCC rapport 1,5° (enkel "neemt kennis van"). Nochtans het tussentijds rapport had het klimaatpanel van de Verenigde Naties (i.e. het IPCC), speciaal gemaakt op vraag van de landen op deze klimaattop. Het rapport heeft een aantal landen ertoe aangezet om nu toch te willen gaan voor 1,5 graden, maar dat zwart op wit opnemen in de slottekst, is voor veel landen een brug te ver. Want zo'n engagement brengt verantwoordelijkheden met zich mee en veel landen willen zich niet te hard binden. 

Wat met het Paris Rulebook?

Wat met de spelregels van het akkoord van Parijs (i.e. Paris Rulebook)? Met andere woorden zijn er concrete afspraken tussen de landen onderling gemaakt? Hoe zullen doelstellingen worden afgetoetst, gemeten en opgevolgd? Hoe zal gecheckt worden of landen hun gemaakte engagementen naleven? Kortom het Rulebook is er eindelijk maar blijft onvolledig. 

Wat zijn de reacties? 

Verschillende klimaatwetenschappers en NGO's wijzen er op dat dat de tijd dringt. Zo schreef de klimaatwetenschapper Jean-Jacques Van Ypersele een open brief aan zijn achterkleinkinderen: hij trekt aan de alarmbel. Hij vraagt aan politici om nog veel sneller te gaan dan nu het geval is. 

Het laatste IPCC rapport (oktober 2018) roept op tot onmiddellijke actie. De komende tien jaar zijn cruciaal om het 1.5°-scenario te halen. De organisatie RINGO (The Research and Independents NGO’s) drukt haar bezorgdheid uit: 

“On behalf of the global science community, we expressed our deep concern about the fact that many countries even refuse to officially recognise the latest scientific evidence of climate change attributed to human activity” ... “In conclusion, we would like to express our deep concern over the recent discussions on the latest IPCC report, the summary of which was approved by the members of the IPCC. We urge the same governments in this UNFCCC process, where research and systematic observation are vital to enable robust evidence-based policy, to take the IPCC report and the research underpinning it as seriously as we do."

Directeur Wendel Trio van Climate Action Network (CAN Europe) reageert: “Met de plannen van individuele regeringen zoals die nu ter tafel liggen gaan we naar een opwarming van 3 graden. Dit is voor de mensheid een groot drama. Met alles wat we deze zomer gezien hebben bij een opwarming van 1 graad, de bosbranden, stormen en overstromingen weet je toch genoeg. Al bij een opwarming van 1,5 graad zullen deze gevolgen exponentieel toenemen.”

Europa: gas geven ... maar met de rem op 

Een achttal EU-landen (Frankrijk, Spanje, Nederland, Zweden, Finland, Duitsland, Luxemburg en Portugal) nemen het voortouw met de Paris Proof Coalition. Ze willen meer klimaatambitie en houden een pleidooi voor een broeikasgassenreductie van 55% tegen 2030 (in plaats van de huidige 40% doelstelling) en willen een reductie van 95% tegen 2050 (in vergelijking met 1990). 

Maar verschillende EU lidstaten halen de uitstootdoelstellingen voor 2020 niet. Er heersen twijfels over de haalbaarheid van de klimaatakkoorden van Parijs en de ambitie om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Men is bezorgd over de kosten van de energietransitie. Dit heet men 'klimaatrealisme': eerst werk maken van haalbare doelstellingen en kortetermijndoelstellingen.

Opvallend is dat de verwevenheid met de belangen van de 'gillets jaunes' door heel veel sprekers werd aangehaald.

Interparlementaire klimaatresolutie 

Senator Annemie schreef, samen met parlementsleden uit verschillende landen, aan een interparlementaire klimaatresolutie. De initiële tekst door de Poolse voorzitter was zwak. In totaal waren er 48 amendementen van een vijftiental landen waaronder 8 amendementen van Annemie. 

Tijdens de plenaire zitting was er een bilateraal overleg tussen de Poolse voorzitter en een zestal landen (België, Frankrijk, Nederland, Duitsland, Zweden, Japan): de amendementen van Annemie werden aanvaard met name een verwijzing naar het laatste IPCC rapport 1,5°, de korte termijn doelstellingen, alsook een verhoging van de ambities (conform het 1.5°-scenario). 

Wat is het Belgisch klimaatbeleid? 

Het non-klimaatbeleid van de vier regeringen wordt scherp veroordeeld door de publieke opinie en de Klimaatcoalitie (NGO’s, vakbonden,…). Vooral de Vlaamse regering, de NVA en Minister Marghem moeten het ontgelden.

Zo reageert Joeri Thys van Greenpeace België :“Het is een schande dat België weigerde zich te scharen achter een brede coalitie van landen die sterkere klimaatplannen willen. ... Het verschil tussen wat bepaalde ministers voor de camera verklaren en hun daden is nu pijnlijk zichtbaar. Hun onverantwoorde gedrag is een kaakslag voor de Belgische burgers die massaal en nadrukkelijk klimaatactie van de politiek verwachten.”

Men is positief over de interparlementaire klimaatresolutie (i.e. het voorstel gesteund door de vier parlementen) maar er is tegelijkertijd kritiek over de manier waarop partijen met de resolutie uiteindelijk omgaan.

Jos Delbeke, voormalig directeur-generaal voor het klimaat bij de Europese Commissie, is scherp over de manier waarop de Belgische politiek omgaat met energie en klimaat: "Dit is een beleid dat faalt." In België mist Delbeke vooral een coherent transportbeleid. "Transport is hét pijnpunt in ons land."

Door het veto van Vlaanderen heeft België zich niet aangesloten bij de Paris Proof Coalition noch bij de High Ambition Coalition. Dat kan nog in de loop van 2019. De Vlaamse regering heeft beslist om zich pas over deze vraag te buigen wanneer het Energie- en Klimaatplan van Minister Marghem af is. Er is een dringende vraag (voor mei 2019) om werk te maken van een klimaatwet en klimaatdecreten.

Tot slot zegt Greta Thunberg (Zweedse vijftienjarige schoolstaker voor het klimaat) waar het op staat: “You are stealing our future. … Our civilization is being sacrificed to the opportunity for a very small number of people to continue making enormous amounts of money. It doesn’t get any clearer than that. It’s so obvious even a child can see it! You are not mature enough to tell it like it is. Even that burden you leave to your children.”


> Lees ook ’18 >> ’19: Waarom de klimaattop in Katowice flopte van Gaston Meskens, onderzoeker en lid van de stuurgroep die op de VN-klimaatconferenties de wetenschappelijke wereld vertegenwoordigt.

Reacties

Vennligst sjekk din e-post og klikk på lenken for å bekrefte din nye e-postadresse.